|
spotlight | ||||
|
|
||||
|
Op eigen kracht met bestaand talentBen Warner
De geluiden als zou de wetenschap zijn uitgeput en de democratie achterhaald kunnen ook vandaag de dag worden gehoord en de doemscenario´s zijn zo mogelijk nog erger. In zijn boek The End of Science, ondertitel: Facing the limits of knowledge in the twilight of the scientific age uit 1996 loopt John Horgan, wetenschapsredacteur bij Scientific Anerican, alle kennisterreinen langs van filosofie tot kosmologie en van de sociale tot de neurowetenschappen. Hij komt tot de slotsom, dat de wetenschap zo ongeveer de grenzen wel bereikt heeft. En dat ons slechts de mystiek nog rest, omdat alleen het wonder samen met de verwondering het vraagteken in stand houdt dat ons perspectief blijft geven. Sir Martin Rees, hoogleraar aan de Universiteit van Cambridge en Astronomer Royal van Engeland houdt ons een beklemmend dubbelbeeld voor. In “Our cosmic habitat” (2002) betoogt hij, dat het uitzicht op nieuwe kennis nimmer groter was dan nu en dat we in menig opzicht nog pas aan het begin staan. Anders gezegd er staan ons nog paradigmatische veranderingen te wachten. We kunnen dus vooruit. Maar misschien niet zo ver! Want in zijn jongste boek “Onze laatste eeuw” confronteert hij zijn lezers met enige, zeer reële en bepaald geen lichtjaren verwijderde bedreigingen. Doem en perspectief, bedreiging en uitdaging lijken een macaber paar.
Rees somt enkele bijzondere afschrikkingen op, zoals gemodificeerde virussen of de mens die in zijn deeltjesversnellers een eigen zwart gat of verdwijnpunt creëert. Alsof we nog niet genoeg problemen voor de deur staan of ons huis al zijn binnengekomen. De wereld weet zich geconfronteerd met waarschijnlijke of vrijwel zekere, grootschalige bedreigingen als een klimaatomslag, zoetwatertekort, pandemieën, opnieuw botsende culturen en zelf ontwikkelde wapens van atomaire en chemische aard met afschrikwekkende vernietigingskracht. Ook hier geldt één voorbeeld is geen voorbeeld, maar Rees is slechts een van de vele geleerden, die rekening houdt met de nodige, sluimerende verschrikkingen. De Amerikaanse bioloog en geograaf Jared Diamond beschrijft in diverse boeken welke factoren vroegere volkeren of rijken ten onder deed gaan. Hij laat dus zowel negatieve als positieve scenario’s zien. Zijn visie op de huidige wereld is echter niet van vrees gespeend, al schetst hij minder angstwekkende toekomstbeelden dan Rees.
Alle mogelijke rampen ten spijt dit inzicht of tenminste de aandacht voor mogelijke dreigingen doet ons beseffen dat er nog een wereld te winnen is en dat alle vooruitgang ook zeer relatief kan worden bekeken. Immers 3000 jaar geleden waren de grote wereldproblemen honger, ziekte, oorlog, armoede en ongeletterdheid. Met drie millennia vol kennisgroei, van renaissance, verlichting, vooruitgangsdenken, technologie en doelrationalisme hebben we nog geen van die klassiekers opgelost en stapelen zich nieuwe problemen op de oude. We zijn dus nog lang niet uitgedacht, uitgepraat, uitgewerkt. Als de wetenschap daadwerkelijk uitgeput zou zijn, kunnen we wel inpakken. Want weliswaar zullen regeringen en politici hun burgers de weg naar verbetering wijzen, maar het zullen toch vooral juist de wetenschappers en in het verlengde hiervan de technologen moeten zijn die de concrete processen en instrumenten ontwerpen om die overlevingsweg ook af te kunnen leggen. Al deze vraagstukken spelen op wereldniveau en zijn daarmee ook direct van veelzeggende betekenis voor Europa. Nederland krijgt met enkele onherroepelijk direct zelf te maken en gegeven de effecten van de globalisering in indirect opzicht met alle. Hoewel de vraag gerechtvaardigd is of bij problemen van deze schaal in een wereld die zich met lichtsnelheid informeert en waarin elke multiculturele gemeenschap vele internationale familiebanden heeft sowieso nog van enige indirecte betrokkenheid kan worden gesproken.
|
|||||
|
02 mrt 06 (update)
gelezen (6305)
