Bewegende Beelden Festival, 11 April 2010

Het begint bij onze jeugd

In onze opvoeding hebben we dus een aantal geboden en verboden meegekregen. Deze hadden toen we klein waren een belangrijke functie, namelijk ons bijvoorbeeld behoeden voor gevaar. In een latere fase van ons leven zijn deze zelden nog functioneel en belemmeren ze ons.

De programmering uit onze jeugd en daarna verder gevormd door alle ervaringen en lessen in ons leven bepaalt ons nog steeds. Het is daarom belangrijk om ons bewust te worden van onze programmeringen, daar keuzes in te maken én te werken aan een andere programmering. Bijvoorbeeld dat het goed is de ander te vertrouwen, dat mensen van je houden om wie je bent, dat in al je behoeften wordt voorzien en dat er geen tegenstrijdige belangen zijn. Dat is een keuze die we allemaal hebben.

Overtuigingen in de samenleving

Dezelfde belemmerende opvattingen en overtuigingen die in ons privé-leven een rol kunnen spelen bestaan ook op grotere schaal: tussen organisaties onderling (het ongezonde deel van concurrentie), tussen individuen en organisaties (bijvoorbeeld de overtuiging dat alle overheidsorganisaties langzaam werken), tussen groepen mensen onderling (topmensen zijn zakkenvullers of mensen met een uitkering willen niet werken), tussen landen (het ongezonde deel van nationalisme), enz. Ook hierbij zijn er opvattingen uit het verleden die nu niet meer functioneel zijn. Ze kunnen zelfs schadelijk zijn, zoals bijvoorbeeld de houding van Nederlanders tegenover de Duitsers tientallen jaren na de 2e Wereldoorlog.

Samenwerking vanuit verschillende rollen

Ik heb meegemaakt dat leden van een vereniging waar ik werkte vonden dat we niet te veel met commerciële partijen moesten samenwerken. “Adviesbureaus zijn toch alleen maar uit op winst en extra duurbetaalde opdrachten.” Het was echter niet ondenkbaar dat leden van onze vereniging over een jaar wel bij zo’n commerciële partij zouden werken en andersom. En ben je nu wel in de haak, maar dadelijk als je elders werkt niet? Wat daarbij vergeten wordt dat mensen veelal alleen maar rollen vervullen. Rollen die horen bij de functie die we in de maatschappij bekleden. Je bent ambtenaar of organisatieadviseur, wethouder of raadslid, directeur of medewerker. Maar die rollen bekleden we slechts tijdelijk. Eerst ben je medewerker en later word je directeur. Je begint als raadslid en wordt wethouder. Je bent ambtenaar en enkele jaren later ben je organisatieadviseur. Zijn je belangen dan ineens anders? Oppervlakkig gezien wel: als ambtenaar moet je er voor waken dat je een goede adviseur tegen zo laag mogelijke kosten krijgt en de adviseur wil een advies geven tegen zo hoog mogelijke opbrengsten. Als medewerker wilde je een zo hoog mogelijk loon en als directeur wil je de arbeidskosten zo laag mogelijk houden. Maar dit is slechts waar als je aan de oppervlakte kijkt. Uiteindelijk zijn niet de primaire materiele belangen de kern van de zaak. Immers een ambtenaar en een adviseur hebben beiden uiteindelijk belang bij een zo goed mogelijk advies tegen verantwoorde kosten en een langdurige productieve samenwerking. Een medewerker en een directeur hebben beiden belang bij een goed renderend bedrijf. Daarom ontstaat er de mogelijkheid van samenwerking. De overtuiging dat commerciële organisaties niet te vertrouwen zijn kan zinvolle samenwerking met opdrachtgevers in de weg staan. Door deze overtuiging is een discussie over de voorwaarden waar een samenwerking aan moet voldoen niet goed meer mogelijk. En juist die discussie is de enige discussie die gevoerd moet worden. En dan gaat het zowel om wat je van de andere partij vraagt als een zelfonderzoek naar wat je zelf te bieden hebt en hoe betrouwbaar je zelf eigenlijk bent.

Velen van ons kennen dat spelletje waarin je denkt door alleen voor je eigen belang te kiezen de hoogste score kunt behalen. In het verloop van het spel wordt duidelijk dat dit een onhoudbare positie is. Want als anderen door hebben dat je alleen je eigen belang voor ogen hebt zullen zij hetzelfde doen. Het gezamenlijke én individuele resultaat is dan slecht. Het hoogste resultaat wordt behaald door de ander te vertrouwen en te laten zien dat je wilt samenwerken. Daar begin je mee. Daarin maak je je kwetsbaar en neem je een risico. Maar je hoeft niet je hoofd in de strop te leggen. Dus vervolgens doe je precies hetzelfde als de ander. Het principe van “tit-for-tat”. Net zo lang tot de ander ook bereid is jou te vertrouwen. Vanaf dat moment is er een productieve samenwerking.

pagina 1 | 2 | 3 | 4

reacties

• 'Dit laat weer eens te meer zien . . .' (Marianne Eussen, PALETONLINE.NL)
• Bekijk alle reacties