Parallel universum

Herken je het volgende? ’s Morgens breng je je kinderen naar de crèche of naar school. Op het schoolplein is er volop leven. Je groet wat andere ouders, maakt nog een praatje met de vader of moeder van een klasgenootje van jouw kind, je spreekt misschien even een leerkracht aan over hoe het gaat op school.

Dan gaat je mobiel. Je loopt al bellend van het schoolplein en binnen een paar tellen zit je al in een andere wereld, de Grote Mensen Wereld. Het lijkt wel een parallel universum. Het speelt zich af in het hier en nu, maar het is toch anders. Je spreekt er een andere taal, op een andere toon, gebruikt moeilijke woorden.

Inmiddels ben je op je werk aangekomen. En daar ga je dingen doen waar je kinderen zich van afvragen: Is dat nou werken? Stafbespreking. Wat doe je dan? Management vergadering. Wat maak je dan? Teamoverleg. Is dat leuk, mam? Functioneringsgesprekken. Word je daar blij van, pap? Maken jullie wel eens een mooie tekening? Knutselen jullie wel eens samen?

Later die dag bedenk je een gedetaileerde regeling waar het hoofd van de school van je kinderen stress van gaat krijgen. Maar ja, we moeten toch weten waar al dat belastinggeld heen gaat? Dan maar wat extra administratie. Of je bedenkt een complex declaratiesysteem dat in het hele bedrijf wereldwijd wordt ingevoerd zodat voortaan alles onder controle is. Je collega’s zullen eerst wel piepen maar al die vrijheid die er nu is, dat gaat niet langer. Of je bent weer dagen bezig met het maken van je maandrapportage want je werkt nu eenmaal bij een bedrijf met een Amerikaanse beursnotering. En zo weet je natuurlijk wel precies hoe alles gaat...

Maar is dat nou wel zo? Weet je inderdaad hoe het gaat in jouw organisatie? Weet je of jouw klanten echt blij met jou zijn? Als je door jouw ziekenhuis loopt, zie je dan tevreden patiënten, opgewekte verpleegsters, betrokken artsen? Als je in jouw onderwijsinstelling rondkijkt zie je dan gemotiveerde studenten en gedreven docenten? En zie je in jouw politiebureau bijna geen mens in uniform omdat je dienders op straat zijn? En zie je je winkelpersoneel praten met hun klanten in plaats van met elkaar? En zie je je jezelf praten met je klanten, je gebruikers? Praat je met de mensen die afhankelijk zijn van jou... maar waar jij even goed afhankelijk van bent? Sluit je aan?

Genoeg geklaagd! Misschien kan het allemaal een beetje anders, een tikje beter. Meer plezier in het werk, meer tevreden klanten. Maar hoe doe je dat?

Chaos en creativiteit

Je bent gewend om veranderingen en verbeteringen rationeel te benaderen en gestructureerd aan te pakken. Niks mis mee, maar het kent z’n beperkingen. Je mist iets. Gevoel. En nog iets. Associatief denken. En nog iets. Chaos.

En chaos is zo ongeveer het laatste wat je wilt. De wereld is al chaotisch genoeg. Daarin wil je juist orde scheppen. En daarmee onthoud je jezelf tegelijkertijd de mogelijkheid om het echt eens anders te gaan doen. Verbeteringen aan te brengen die niet marginaal maar fundamenteel zijn.

Daarvoor is creativiteit nodig. En creativiteit laat zich niet sturen. Creativiteit ontstaat in vrijheid. En vrijheid is iets dat je jezelf toestaat. Vrijheid om alles los te laten. Vrijheid om de gekste dingen te denken. Dan gaat de creativiteit vanzelf stromen. Dan komen er ideeën waar je nog jaren mee voort kunt. Dan krijg veranderingen die ook echt een verbeteringen zijn.

Menselijke maat

Er zijn genoeg voorbeelden van veranderingen die ook verbeteringen blijken te zijn. Veranderingen die resulteren in meer klanttevredenheid en meer medewerkerstevredenheid.

De sleutel ligt bij betrokkenheid. Werkelijk betrokken zijn bij degene die jouw dienst of product afneemt en gebruikt. Wat valt op bij veranderingen die ook verbeteringen zijn?

> Meestal zijn ze niet geld-gedreven, maar wel profijtelijk.

> Meestal kenmerken zich door kleinschaligheid – ook binnen grote organisaties.

> Meestal gaan ze uit van wat mensen willen, van wat voor hen goed is - de menselijke maat is het uitgangspunt.

> Meestal zijn ze een uitdrukking van echte aandacht voor mensen en van oprechte betrokkenheid bij hun wensen en behoeften.

Voorbeelden? Die zijn er genoeg! Noem het sociale innovatie, of maatschappelijk ondernemen...

Samen eten beter

Een gezellige, gezamenlijke maaltijd is goed voor de gezondheid van verpleeghuisbewoners. Zo blijkt uit onderzoek van promovenda Kristal Nijs van de afdeling humane voeding van Wageningen Universiteit. Zij vergeleek zes maanden lang in vijf verpleeghuizen de standaardmaaltijdverstrekking met de aan verpleeghuizen aangepaste versie van een ouderwetse gezinsmaaltijd.

Gezellig eten hield in: samen aan tafel, een bloemetje op tafel, eten van echte borden, zelf opscheppen uit opdienschalen, een keuze uit twee gerechten, bewoners die elkaar helpen en personeel dat ook aanschuift.

Na zes maanden waren de 95 'gezellige' eters, gemiddeld een pond zwaarder geworden. De 83 mensen die een controlegroep vormden en op standaardmanier hun verpleeghuismaaltijden alleen oppeuzelden, verloren in dat halve jaar een kilo lichaamsgewicht. Alle verpleeghuisbewoners in dit onderzoek waren gemiddeld 77 jaar oud, leden gemiddeld aan drie ziekten en slikten zeven medicijnen. Behoud van lichaamsgewicht is dan vaak van levensbelang.De samen-eters hadden na dat halve jaar ook een beduidend betere motoriek en een betere 'kwaliteit van leven'.

Standaard krijgen verpleeghuisbewoners hun eten uitgedeeld in drievaksborden en start hun solo-maaltijd op het moment dat dit voor hun neus wordt gezet. Ondertussen gaan de tehuisroutines gewoon door: dokter en schoonmaker kunnen zo komen binnenvallen. In de 'gezellige' omstandigheden gaan de bewoners naar de eetkamer en gaan de deuren dicht tijdens het eten,

De gezinsmaaltijd beviel zo goed dat de deelnemende verpleeghuizen hebben besloten deze na het onderzoek in ere te houden en die ook op andere afdelingen te introduceren.

NRC Next, 5 mei 2006

Revalideren in Spanje

‘Ik kan weer lopen’, stamelt de revaliderende man uit het Rotterdamse verpleeghuis in het zwembad van het Spaanse zorghotel. Heel voorzichtig, via een smalle hellingbaan, heeft een Spaanse verpleegster hem met rolstoel en al het water ingereden. Terwijl hij met zijn armen op de leggers langs de kant leunt wordt hij, dankzij de opwaartse druk van het water, uit zijn rolstoel getild. Zich voortbewegend langs de leggers heeft hij voor het eerst sinds jaren weer het gevoel dat hij kan lopen. Hij heeft tranen in zijn ogen. (En revalideren in Spanje is goedkoper dan in Rotterdam...)

Item NOS Journaal, augsutus 2004

 “Ga niet uit van geld, maar van een visie. Dan komt het met het geld vanzelf wel goed. “

Hans Becker,

directeur Humanitas,

organisatie voor wonen en zorg

Deze bijdrage van André Meiresonne is een bewerking van enkele teksten uit zijn onlangs verschenen beeldboek Zin! Leidinggeven aan jezelf en anderen.

Benieuwd naar het boek Je kunt het boek zien, doorbladeren en gratis downloaden op www.zinboek.nl

• 'Herkenbaar en fijn artikel. Bedankt. . . .' (Kees)
• Bekijk alle reacties