Bewegende Beelden Festival, 11 April 2010

 printversie

Dit jaar heeft René Dagevos BaakBetrokken opgericht. Hij wil hiermee de samenleving meer betrekken in de management development en opleidingsprogramma’s van de Baak. ‘Het is natuurlijk hartstikke indrukwekkend om in een programma naar India of Zuid-Afrika te gaan om met andere culturen in contact te komen, hun en jezelf iets te leren, maar in Rotterdam, Den Haag en Amsterdam vind je die culturen en kansarme groepen ook!’ Vanuit een intrinsieke waarde om de wereld een stukje beter te maken wil Dagevos een brug bouwen tussen de (jonge) succesvolle kansrijke professionals en kansarme groepen op basis van gelijkwaardigheid. Het uitgangspunt daarbij is dat beide groepen kunnen van elkaar leren en dat begint door jezelf in de ander leren te verplaatsen.

Door Adriaan de Man

Waarom Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen?

Ik werk vijf jaar voor de Baak als programmamaker/trainer/coach voor met name de jonge professionals, door sommigen ook wel betitelt als de leidinggevende ‘elite’ van Nederland. Al die programma’s gaan over persoonlijke en professionele ontwikkeling. De samenleving vormt vaak maar een klein aspect van zo’n programma, terwijl die tegenwoordig een steeds groter effect heeft op de ontwikkeling van de persoon. Denk aan de technologisering, globalisering, flexibilisering, multi culturalisering, individualisering en commercialisering van de wereld om ons heen.

Ik wil dat samenlevingsaspect graag integreren in leerprogramma’s bij de Baak. ‘Het is tegenwoordig voor professionals niet alleen ken je markt maar ook ken je maatschappij. Die maatschappij heeft ook weer veel invloed op de organisatie en markten waarop die organisatie zich begeeft. Mijn persoonlijke uitdaging is die elite in contact te brengen met andere groepen uit de maatschappij.

Daarnaast ben ik altijd nieuwsgierig geweest naar mensen. Ik voel me verantwoordelijk om de mensen erbij te betrekken en heb dan een soort zendingsdrang om ook met de mensen die aan zijkant staan in contact te komen. Vanuit die betrokkenheid met wat er om me heen gebeurt op lokaal en wereldniveau ben ik gestart met BaakBetrokken. Ik heb het dan ook eerder over maatschappelijk betrokken ondernemerschap dan over maatschappelijk verantwoord ondernemerschap. Al gaat het me niet om die woorden, maar meer wat individuen, organisaties en een bedrijf als de Baak hiermee wilt.

Ik heb me de laatste jaren bezig gehouden met de persoonlijke en professionele ontwikkeling en merk dat ik me nu, ook ‘idealistisch’ en realistisch wil inzetten voor de ontwikkeling in de maatschappij. Ik wil niet alleen maar in vrije tijd maar ook in mijn werk een verbinding leggen tussen de verschillende werelden van arm en rijk, bouwen aan sociale cohesie in de maatschappij. Beide groepen van elkaar laten leren en zodoende elkaar helpen te ontwikkelen. Het hoeft niet gelijk allemaal groot van aanpak te zijn, vooral op microniveau kunnen mensen van elkaar leren: buddyprojecten, mentorprojecten etc. Ik zie de mogelijkheid via programma’s van de Baak schaalvergroting in sociale cohesie voor elkaar te krijgen.

Wil je het volk verheffen?

Nee, ik wil gelijkwaardige verbindingen helpen tot stand te brengen, waar bij mensen van elkaar leren en er beide iets uit halen. Mensen kansen geven, bijvoorbeeld door het regelen van stageplekken, en die zich zodoende kunnen ontwikkelen.

Het idee bij de Baak is om mensen die daar behoefte aan hebben de mogelijkheid geven om in contact te komen met mensen uit de ‘andere’ wereld en daarvan te leren.

Ik zie in mijn eigen omgeving dat veel dertigers de latente behoefte hebben om iets ‘goeds’ te doen. Ze willen wel in contact komen met ouderen, verstandelijk gehandicapten, allochtonen, maar het ontbreekt aan het momentum. De grap is dat dit ook geldt voor die zogenaamde ‘achtergestelde’ groepen. Die willen ook wel in contact komen met mensen uit de ‘bevoorrechte’ groepen. Organisaties als de Baak kunnen helpen in het creëren van dat momentum door samen met organisaties van ‘achtergestelde’ groepen actief de match tussen mensen uit de verschillende groepen te maken. Het vervullen van een intermediaire rol met als idee dat die over een tijd overbodig is geworden.

Voor mij heeft dit ook een idealistisch doel. Ik hoop dat door dit soort contacten de verharding in de maatschappij helpt tegen gaan. Als je contact met elkaar hebt dan ga je elkaars motieven beter begrijpen. Je moet wel oppassen dat het geen aapjes kijken wordt. Een grote valkuil kan het zijn dat je met touringcar door Rotterdam West gaat rijden als ware het safari park Beekse Bergen.

Heb je concrete voorbeelden van de combinatie van persoonlijke, professionele en maatschappelijke ontwikkeling

Een woningcorporatie die verzelfstandigd is en naast een commerciële doelstelling ook nog steeds een sociale doelstelling heeft. Die twee doelstellingen willen ze ook bij de leidinggevenden terug zien komen. Hun vraag hoe ga je dit aan elkaar koppelen in een management development programma. Niet meer in een leerprogramma alleen maar de professionele en persoonlijke ontwikkeling, maar kunnen jullie de maatschappelijke (sociale) vraagstukken daarin combineren. Tegelijkertijd werken aan je persoonlijke en professionele ontwikkeling in maatschappelijke vraagstukken, en wat dat betekent voor de eigen organisatie.

Een ander voorbeeld is dat een ministerie alleen nog offertes van haar opleidingsbureaus aanneemt als het thema duurzaamheid hierin verdisconteert is. De Baak anticipeert hierop en probeert anders, innovatief hiermee om te gaan. Tot nu toe met succes.

Voor een aantal andere klanten van de Baak geldt inmiddels ook dat MVO-projecten standaard onderdeel zijn van het management development programma.

Hoe ga je om met tegengestelde belangen daarin? In hoeverre is MVO windowdressing voor de buitenwereld, een soort moderne aflaat. Staat bij veel organisaties winstmaximalisatie nog steeds niet centraal?

Voor een aantal organisaties geldt dit ook. Ze doen dit om dat het moet of hoort, of hun klanten hun er op afrekenen wanneer ze niets doen aan MVO. Ik zie dat als gegeven. Ik zie ook bedrijven die daar een ontwikkeling in doormaken, die er eerst mee begonnen zijn als een soort ‘verplicht’ nummer, maar nu ontdekken dat ze er veel meer mee kunnen. Dat het daadwerkelijk iets oplevert voor het bedrijf omdat de medewerkers daardoor veel gemotiveerder zijn en trots zijn op het bedrijf en hun werk. Ook is er een tendens met name in de top van het bedrijfsleven dat men niet alleen maar kijkt naar de aandeelhouders maar het breder trekt naar de stakeholders van het bedrijf. Ik zie dat als een soort sociaal ondernemerschap. Natuurlijk moet een bedrijf zo goed mogelijk presteren, maar dat moeten ze wel doen door rekening te houden met al hun stakeholders. Dus wel streven naar winstmaximalisatie, maar niet ten koste van. Het gaat om waarde toevoegen voor je bedrijf en daarin heb je ook een verantwoordelijkheid naar de maatschappij.

Sociaal ondernemers zien het als hun een taak om een om een percentage van hun werknemersbestand te reserveren voor mensen die niet zo gemakkelijk een baan vinden in het reguliere arbeidsproces. In Londen, de booming town van dit moment in Europa, is 23% van de ondernemers, sociaal ondernemer. In Brazilië schijnt dat nog hoger te zijn. Het cijfer voor Nederland is heel laag. Nederland staat ergens onderaan de Europese ladder als het gaat om sociaal ondernemerschap.

Je doet zelf mee aan een buddyproject

Sinds 1999 onderneem ik op regelmatige basis activiteiten met Martijn, een autistische man van mijn leeftijd. Dit buddyproject van de Stichting Vriendendienst is inmiddels afgelopen, maar nu zien we elkaar nog regelmatig en zijn we vrienden geworden. De Stichting Vriendendienst koppelt mensen die tijd over hebben aan mensen die in een sociaal isolement zitten, en die dan gezamenlijk activiteiten gaan ondernemen. (Schaterend) ‘Martijn is eigenlijk de aanstichter geweest om nog meer aan de slag te gaan met maatschappelijke ontwikkeling’.

klik voor videofragment gesprek met Martijn

Het frappante is dat ik de laatste jaren er steeds meer achter kwam dat ik zoveel leerde van Martijn. Ik moet anders communiceren en formuleren. Bijvoorbeeld met afspraken maken zeg ik: we zien elkaar nog wel een keer, en voor hem is dat 27 september om 3 uur. En als je dan om 2 minuten over 3 niet hebt gebeld, heb je een probleem. Van hem heb ik geleerd dat ik duidelijker moet zijn en grenzen moet stellen, en dat heeft me ook weer in mijn werk geholpen! Maar ook inleven. Ik ben van nature vrij sensitief, maar omgaan met hem stelt weer andere vragen aan mijn inlevingsvermogen. Hij kan heel koppig zijn, met name over issues die hem aan het hart gaan zoals zijn geloof. Ik kan dan opeens ook een ‘botte’ boer worden en vinden dat hij naar mij moet luisteren. Dan worden we een soort kemphanen. Ik merk dan dat je net als bij mijn kinderen steeds opnieuw moet beginnen met het uitleggen en het waarom van mijn mening.

Het waardevolle in het contact is dat ik heb geleerd hoe een autistische man denkt en doet en zijn wereld heb leren kennen. Hij heeft mij leren relativeren in status, het materiele en de voortdurende haast van deze tijd. Martijn heeft weer mijn wereld leren kennen van een gezin met 2 werkende ouders en 2 jonge kinderen.

klik voor videofragment gesprek met Martijn

Contact met elkaar is vaak al genoeg. Je hoeft er niet altijd over te praten, maar door dingen met elkaar te doen worden al bruggetjes gebouwd. Gewoon het ‘zijn’, je wordt geaccepteerd zoals je bent.

Het hoeft niet altijd ‘groot’ te zijn. Een buddyprogramma in een leerprogramma is soms gewoon genoeg. Het er op gezette tijden voor elkaar zijn. Zo simpel is het.

Wederzijds contact en respect zijn daarin de kernwoorden. We moeten waken in leerprogramma’s te vervallen in een soort ‘Jan de Wit gaat op ontwikkelingswerk’, waarbij de ontwikkelingswerker alleen maar geïnteresseerd is in zijn eigen goede gevoel en totaal niet in de ander.

Wie het initiatief neemt voor het contact is niet zo belangrijk. Heel veel maatschappelijke instellingen zitten te wachten op mensen die iets willen doen. Af en toe zul je daar de plank misslaan. Waar wij als de Baak bij evt. leerprogramma’s voor moeten zorgen is dat het goed aansluit bij de leervragen van de mensen en de organisatie, maar ook de vragende partij. Het moet maatwerk zijn. Het was een hele geruststelling dat hiermee al vele jaren ervaring is opgedaan aan de beste business schools van de VS. Er is zelfs een naam voor: service-learning. Hiermee wordt sinds enige jaren ook geëxperimenteerd en gepubliceerd op Nederlandse universiteiten. Kortom: het koppelen van maatschappelijk betrokken ondernemerschap en persoonlijke en organisatie ontwikkeling is in volle gang en biedt andere, innovatieve mogelijkheden die aansluiten bij de belevingswereld en ontwikkelbehoefte van veel mensen, bedrijven, overheden en maatschappelijke instellingen.

• 'Heel goed,ga zo door! . . .' (G.Vaessen-de Vries)
• Bekijk alle reacties