De Arnhemse koffiebrander Peeze is een onderneming die zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt.

Rene Dagevos in gesprek met Paul van der Hulst, Commercieel Directeur van Koffiebranderij Peeze

Door  Michiel Tolsma

MVO

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) is niet iets waar je ineens voor kiest, meent van der Hulst. Hij geeft twee oorzaken aan voor de omslag die de koffiebrander ruim vijftien jaar geleden maakte. “Er heerste toen een mondiale koffiecrisis, er was sprake van overproductie. De prijzen waren zo laag dat veel koffieboeren hun bonen zelfs aan de struiken lieten hangen.” In de jaren negentig werd, mede naar aanleiding van deze koffiecrisis, ook Max Havelaar opgericht. Max Havelaar is een stichting die zich het lot van o.a. koffieboeren, vrijwel allemaal derdewereldburgers, aantrekt en hen een vaste minimumprijs biedt. Peeze sloot zich hier al snel bij aan. Dit was wat van der Hulst betreft echter niet genoeg: “Ontwikkelingshulp op afstand is prima, maar dan worden de boeren niet gestimuleerd om op een milieubewuste manier de beste kwaliteit koffie te produceren. Want met meer geld voorhanden, bleken de boeren ook meer bestrijdingsmiddelen te gaan gebruiken. Niet bepaald milieuvriendelijk!” Daarom vindt Peeze milieuvriendelijk produceren minimaal net zo belangrijk en is de koffie van Peeze voorzien van een EKO keurmerk. Zo wordt de duurzaamheid van het product en productieproces gegarandeerd.

Een goed katholiek

Dagevos wil graag weten wat de koffiebrander eigenlijk onder duurzaam verstaat. “Ketenverantwoordelijkheid”, antwoordt van der Hulst. “Bij de inkoop van koffie hanteren we strenge eisen als het gaat om duurzaamheid. Daarnaast hebben we mvo doorgetrokken in het hele productieproces. Nadat de bonen bij ons terecht zijn gekomen vindt nog een heel lang traject plaats. Wij doen zoveel mogelijk aan energiebesparing, recycling en de bestrijding van geuroverlast. Elke kilo koffie zorgt voor een productie van 7,2 kilogram CO-2 en wij gaan bewust met dat gegeven om. Zo gebruiken wij uitsluitend natuurstroom en compenseren wij alle CO-2 door middel van het aanplanten van bomen via de stichting FACE. Als een goed katholiek kopen wij dus onze zonden af".

Nieuwe ronde, nieuwe kansen

Met het doorlopen van het productieproces, komen we bij de tweede reden van Peezes maatschappelijk verantwoorde handelswijze: de verhuizing van de Arnhemse binnenstad naar een nabijgelegen industrieterrein, ongeveer vijftien jaar geleden. Toen de gemeenteraad Peeze verzocht te ‘moven’, kon de koffiebrander met een schone lei beginnen. En hoe doe je dat op zo’n manier dat je er de toekomst mee in kan? Directeur van der Hulst: “Bij de familie Peeze speelde de gedachte aan een schoner productieproces al langer, zij waren van zichzelf al maatschappelijk betrokken en deden ook al aan liefdadigheid.” Peeze voegde de daad bij het woord en realiseerde zo een van de meest moderne en schoonste koffiefabrieken ter wereld en zie daar: mvo avant la lettre.

Erosie

De Peeze-directeur stoort zich aan de erosie waar het begrip mvo tegenwoordig aan onderhevig is: “De club bedrijven die in meer of mindere mate aan mvo doet, wordt steeds groter. Sommige ondernemingen doen dat alleen maar omdat er vraag naar is en niet uit overtuiging. Dan wordt het eerder een commerciële overweging. Daar is overigens niets mis mee, maar gebruik mvo op de juiste manier.” Hij geeft twee voorbeelden: “Sommige collega koffiebranders komen ook met duurzame koffie op de markt. De koffie is in oorsprong misschien wel verantwoord, maar de verpakking zit bijvoorbeeld vol schadelijke metalen. Kijk, dan voldoe je in minimale zin aan duurzaamheid.” Ook een bekende Nederlandse bank heeft volgens van der Hulst boter op het hoofd. De financiële dienstverlener heeft onlangs een milieuprijs in het leven geroepen. Van der Hulst: “De leiding van deze bank had de ambitie om de belangrijkste financier te worden van alle mvo-bedrijven”. Dat is gewoon een commerciële doelstelling en nogmaals daar is niets mis mee, maar dat betekent nog niet dat je dan als bedrijf maatschappelijk verantwoord onderneemt.” Dagevos: “Dat vind ik een heldere nuance. Je mag dus de mvo-markt pakken, maar zeg niet dat je zelf die markt bent.”

Geitenwollen sokkentypes

“Hoe stond jij eigenlijk tegenover mvo voordat je bij Peeze ging werken?”. “Voor mijn tijd bij Peeze, had ik helemaal niets met mvo. Ik vond de mensen die dat predikten een beetje van die hasjrokende geitenwollen sokkendragende figuren”, zegt de Peeze-directeur openhartig. “Hoe is mvo dan bij jou gaan leven?”, vraagt Dagevos. “Je ziet de voordelen al snel”, antwoordt van der Hulst. “En je wordt steeds enthousiaster. Ik MAG met mvo bezig zijn, zo voelt het. Een voorbeeld: toen ik hier net een paar jaar werkte, kwam ik in aanraking met een pater jezuïet die de belangen behartigde van de Chiapas indianen in Mexico. Zij hadden van de overheid een onherbergzaam gebied gekregen, maar zij maakten goede koffie. Buiten het koffieseizoen hadden zij echter verder niets om handen. Middels een project van genoemde pater jezuïet leerden zij een paar stappen verder te denken: dus niet alleen koffie verbouwen, maar ook tarwe, katoen en dat soort dingen meer. Nu waren ze het hele jaar met nuttige dingen bezig en dan zie je dat zo’n gemeenschap enorm opleeft en er financieel beter van wordt. En ze leveren ook nog eens een koffie die absoluut top is . Mvo levert me dus op korte termijn niet veel meer geld op, sterker nog, het kost soms in eerste instantie juist tijd en geld, maar ethisch geeft het grote voldoening.”

Nadelen

“Mvo heeft voor Peeze voordelen”, concludeert Dagevos aan het eind van het gesprek. “Maar zie jij ook nadelen van mvo in het algemeen en voor Peeze in het bijzonder?”Paul van derHulst: “Jazeker, je hebt minder keuzemogelijkheden. Als je consequent bent, doe je bij voorkeur alleen zaken met bedrijven die dezelfde filosofie hebben. En je loopt tegen ethische bezwaren aan. Laatst vertelde een zakelijke relatie me dat hij zijn servies voor de helft van onze prijs uit China haalt. Maar je wilt dan niet weten hoe het gemaakt is. Maar leg maar eens aan je klant uit dat hij veel meer moet betalen voor zijn servies als hij dat bij ons aanschaft”.

Voor Peeze blijkt maatschappelijk verantwoord ondernemen zowel middel als doel te zijn. Dit consequent doorvoeren in een concurrerende markt geeft Peeze enerzijds de kans zich herkenbaar te positioneren. Anderzijds leidt dit voor Peeze soms ook tot een beperking van het commerciële speelveld. Het steeds afwegen van maatschappelijke en commerciële belangen is voor veel bedrijven dagelijkse praktijk. Peeze is er een voorbeeld van, hoewel zeker niet altijd soepel verlopend, dat deze twee belangen elkaar juist kunnen versterken en dat deze combinatie een organisatie sterk, herkenbaar en succesvol kan maken.

• 'Eindelijk een artikel waar een . . .' (Elvin)
• Bekijk alle reacties