Bewegende Beelden Festival, 11 April 2010

De Professor kijkt met opgetrokken wenkbrauwen zijn gehoor aan van links naar rechts en terug.

'Komop, iedereen heeft wel een hengel. De bekendste hengel hier is de plek waar je croissants kan krijgen. De Fabrikant heeft er soms nog wat moeite mee om dat uit handen te geven, hè, maar iedereen die hier komt krijgt die hengel om zelf te gaan vissen, om jezelf te kunnen helpen. Het geeft je vrijheid, is het niet? Wat is jouw hengel?' hij priemt zijn vinger naar iemand op de voorste rij. Hij heeft net uitgelegd van de vis en de hengel: geef iemand vis en hij heeft te eten, geef hem een hengel en hij heeft een bestaan. Hij vindt dat we zo ook voor elkaar moeten zorgen. Niet alleen hier, maar ook boven.

'Ja, ik ken dat.' mokt een verbitterde vrouwenstem, 'Je geeft ze een hengel, je laat ze los en ze misbruiken de vrijheid en kiezen het verkeerde pad.'

'Eén maar, Moeder, één maar. De andere elf zijn goed terecht gekomen. En had hij het verkeerde pad ook gekozen als je hem de vis had gegeven? Waarschijnlijk was het dan nog meer fout gegaan, denk je niet?' zijn bestraffende toon slaat om en wordt hier achterin bijna onverstaanbaar: 'Je hebt het goed gedaan, je hebt alles gegeven wat je kon. Dit was jouw fout niet. Ook hier ben je waardevol, dat weet je. Je hebt alleen niet alles in de hand, accepteer dat.' Ik zie de Professor zijn hand op de enorme haardos van de Moeder leggen alsof hij haar zegent. Ze zucht.

Het wordt een emotioneel college. Ik kan zelf niets bedenken wat ik te bieden heb en voel me tekort schieten. Ik kon Else toch ook niets bieden? Vandaag blijf ik weer als laatste zitten op de banken. De Professor is ook al verdwenen. Alleen in de grote zaal staar ik naar het zachte licht op het podium. De Professor komt weer terug, ziet mij zitten, had me kennelijk niet meer verwacht. Hij loopt naar me toe en gaat naast me zitten.

'Jij hebt makkelijk praten. Jij hebt zoveel kennis om te delen, je hebt zowat een hengelwinkel.'

'De waarde van kennis is niet kwantitatief uit te drukken. Ik heb tot vlak voor mijn pensioen inderdaad in de wetenschap gewerkt en dacht dat ik alles wist. Het enige dat ik nog wilde uitzoeken voor ik mijn carrière zou afronden was het geheim van het leven. Er zijn vele theorieën over het ontstaan van leven, maar niemand heeft het totnogtoe kunnen reproduceren. Daar heb ik ruim veertig jaar aan gewerkt. En uiteindelijk wist ik het. Ik kon uit dode materie een eiwit produceren. Leven. Ik heb het onmiddellijk weer vernietigd, mijn aantekeningen meegenomen uit het lab en ben naar huis gegaan. Dronken van macht en doodmoe ben ik op de bank geploft. Ik leefde alleen, nooit tijd gehad voor een andere liefde dan de Wetenschap, je kent dat wel.' Ik ken het niet, maar de Professor vertelt dit aan zichzelf, niet aan mij.

'En daar zat ik dan: even machtig als God. Zo voelde ik me en ik begreep toen pas wat dat met zich mee zou brengen. De verantwoordelijkheid, de gebondenheid, de ondankbaarheid. Ik was vijfenzestig, ik had mijn werk afgerond en was klaar voor mijn pensioen, en daar doemde de eeuwigheid voor mij op met een Opdracht, die ik niet aankon. Ik ben ook maar een mens.

Ik heb mijn papieren verbrand. Ik heb afscheid genomen van het lab, een leuk feestje gegeven en ik ben thuis gaan zitten nadenken over alles wat ik gemist had terwijl ik bezig was het geheim van het leven te ontdekken. Ik begreep dat het onzinnig was om te weten hoe het leven ontstaat als je niet in staat bent om het te leven. Dus ging ik leven. En hier zit ik dan, en praat met jullie over Het geheim van het leven.' De Professor knippert even met zijn ogen en kijkt mij aan.

'Vertel me eens, hoe heb jij dat gedaan?' Ik schrik op en kijk hem vragend aan.

'Ik zat in het lab. Jij leefde. Hoe doe je dat?'

'Jíj bent de professor. Bovendien heb ik het aardig verknald.'

'Ik ben hier om te leren en jij bent de ervaringsdeskundige. Een van de velen die ik hier verzamel. Zonder fouten te maken leer je niet, dat weet elke wetenschapper.'

En ik begon te vertellen.

Mei 2005

Caroline D. van Wijk

www.clineschrijft.nl

• 'Wat een leuk verhaal, dat ken ik . . .' (C. van Wijk)
• 'war verrassend een verhaal van . . .' (c.w. Pouwels)
• Bekijk alle reacties