‘Als je blijft geloven wat je altijd geloofde, zul je blijven denken wat je altijd dacht en zul je blijven krijgen wat je altijd al kreeg.’

Deze uitspraak van Jan Bommerez in het boek De brug naar Business Spiritualiteit geeft volgens mij de essentie aan van de paradox van leren in deze tijd. Hoe open durven en kunnen we voortdurend alle mogelijkheden blijven onderzoeken? Durven we onze aannames, zekerheden en waarheid los te laten en alles te onderzoeken? Want welke waarheid is nu de waarheid?

Stellen we onszelf wel de vraag of onze aannames niet de wereld van mogelijkheden te veel begrenzen? En durven we met een open blik en zonder vooroordeel over onze grenzen te kijken, hoe onverklaarbaar of absurd het daar in onze ogen soms ook lijkt?

In dit artikel neem ik u mee naar een aantal ontwikkelingen en ontdekkingen die we met onze huidige, rationele, deterministische manier van denken (“alles moet bewezen worden, anders is het niet waar”) niet direct kunnen verklaren.

Gaan we hiermee om zoals met de arts die zijn collega’s in de 19e eeuw vertelde dat hygiëne en handen wassen uiterst belangrijk waren voor operaties en die vervolgens voor gek werd verklaard? (Bacteriën moesten immers nog ontdekt worden.) Of zoals met Galileo Galilei, die geëxcommuniceerd werd toen hij zijn bewijzen liet zien dat de aarde om de zon draaide en niet andersom?

De volkswijsheid luidt: onderzoek alles en behoud het goede. Ik hoop dat ik u met dit artikel daartoe kan inspireren.

Hartintelligentie

In the zone zijn. In flow zijn. Intrigerende termen uit respectievelijk de sportwereld en het werkveld. Als je in zo’n toestand verkeert, lijkt alles als vanzelf te gaan, alle puzzelstukjes vallen automatisch op hun plek, je hebt eindeloze energie, je kunt je aandacht richten op wat belangrijk is en bent enorm geconcentreerd. Je hebt geen ‘stemmetjes’ of afleidende gedachten in je hoofd en je hebt het rotsvaste vertrouwen dat wat je aan het doen bent, goed is. Het resultaat is op jouw manier een topprestatie. Naar alle waarschijnlijkheid heb je in deze toestand een coherent hartritme.

Een coherent hartritme zorgt ervoor dat je lichaam en je hersenen synchroon lopen, optimaal samenwerken en elkaar niet tegenwerken. Het HeartMath Institute in de Verenigde Staten heeft hiernaar veel onderzoek gedaan. De resultaten zijn op zijn minst indrukwekkend te noemen. Ze vormen het bewijs dat het hart en zijn functies meer aandacht verdienen in onze huidige maatschappij, waarin de hersenen en de ratio dominant zijn. Zo is het HeartMath Institute erachter gekomen dat het hart veel meer is dan een spier die als een motor het bloed door het lichaam pompt. Rond het hart blijkt een autonoom neuraal netwerk te liggen dat rechtstreeks met het brein communiceert en daar ook invloed op uitoefent. Hoe het precies werkt, is nog onbekend, maar binnen de cardiologie is inmiddels aanvaard dat de variatie in het hartritme hierin een sleutelrol speelt. Uit diezelfde onderzoeken blijkt ook dat emoties veel sneller en veel meer invloed op het lichaam hebben dan gedachten en dat het hart veel belangrijker is voor een gezond lichaam dan de hersenen. Een goed gevoel vanuit het hart geeft je gezondheid en je creativiteit een extra impuls. Het HeartMath Institute ontdekte dat bepaalde patronen in hartritme samenhangen met bepaalde emoties (zie ook afbeelding). Een verschil van hartritme leidt tot chemische, elektrische en zelf neurologische reacties in het lichaam.

Wanneer mensen liefde ervaren, voelen ze zich niet alleen gelukkig en vrolijk, hun lichaam producert ook het DHEA-hormoon, dat het verouderingsproces tegengaat en een vitaal gevoel geeft. Tegelijkertijd zorgen die positieve emoties tot een vermindering van schadelijke hormonen als cortisol. Hoge cortisolwaarden worden in verband gebracht met Alzheimer, diabetis, depressies en vermoeidheid.

Je kunt je hartcoherentie trainen. Veel mensen passen methoden hiervoor inmiddels toe in verschillende disciplines, onder meer in het internationale bedrijfsleven en de sportwereld, maar ook op diverse scholen en universiteiten in de Verenigde Staten, Australië en Europa. Kort samengevat is de hartcoherentieoefening gebaseerd op een oude Aziatische ademhalingsoefening waarmee je visualiseert dat je gevoelens van liefde, vrede, dankbaarheid etc. door je hart inademt en via je zonnevlecht weer uitademt. Je geeft de wereld een mooi gevoel, maar tegelijkertijd krijg jezelf ook een goed gevoel. Het Heartmath Institute heeft een speciaal apparaatje ontwikkelt waarmee je op je eigen computer je eigen hartritme zien.

Door deze hartcoherentieoefening kunnen mensen hun aandacht beter richten op belangrijke zaken en hebben ze minder last van allerlei ‘negatieve’ gedachten, waardoor hun prestaties verbeteren. Een groot oliebedrijf liet bijvoorbeeld ruim zevenhonderd managers hun hartcoherentie trainen. Over een periode van zes weken tot één jaar bleek dat zij zich lichamelijk beter voelden, minder stress hadden in hun werk en een positiever zelfbeeld hadden, waardoor ze het gevoel hadden dat ze beter presteerden op hun werk. Wat opvalt aan het onderzoek (voor het gehele verslag: Cases 9 en 12, Hunter Kane Ltd. Case Studies Series, 2003), is dat al vrij snel significant resultaat te halen is met de hartcoherentieoefening. Zes weken na de training zijn vermoeidheidsverschijnselen, waarvan 50% van de mensen last had, al teruggelopen naar zo’n 22% en dat werd zelf nog minder na één jaar. Alle stresssymptomen als slapeloosheid en hartkloppingen waarvan zo’n 20-25% van de mensen last had, gingen omlaag naar 6% na één jaar. Als gevolg daarvan gingen mensen zich rustiger (van 56% naar 94% na één jaar) en energieker (van 52% naar 88% na één jaar) voelen. En dat had weer positieve effecten op de werkprestaties. Door de hartcoherentieoefening vonden de deelnemers dat ze beter communiceerden (van 54% naar 88%), waardoor de doelen van de organisatie duidelijker werden (van 48% naar 94%). Waar eerst meer dan een kwart van de mensen erover dacht om de organisatie te verlaten, was dat één jaar na de start van de hartcoherentietraining teruggelopen naar 0%.

Als je deze resultaten leest, vraag je je af waarom niet elke organisatie hartcoherentieoefeningen introduceert.

In de toekomst kunnen kijken

In 2004 werd Zuidoost-Azië getroffen door een tsunami. Wonderbaarlijk genoeg zijn er bij deze ramp nauwelijks dieren om gekomen. Ruim voor de vloedgolf hebben zij een veilig heenkomen gezocht in hoger gelegen delen van het landschap. Dat is een fascinerend feit. Het is alsof dieren in de toekomst kunnen kijken. Als dieren dat kunnen, kunnen mensen dat dan ook? Nee, zal een groot deel van de mensen waarschijnlijk zeggen, uitgezonderd helderzienden, waarzeggers, kaartleggers en de mensen die gebruik maken van hun diensten. Maar natuurlijk kennen we allemaal wel voorspellende dromen en déjà-vu’s. Als je ze zelf niet hebt gehad, ken je vast wel mensen ooit het gevoel hebben gehad dat

een bepaalde situatie hun bekend voorkwam, of dat ze een gebeurtenis al eens hadden meegemaakt. En hoe vaak komt het niet voor dat jij of je gesprekspartner tijdens een goed gesprek precies zegt wat de ander denkt? Hebben we dan allemaal de gave om in de toekomst te kunnen kijken?

Uit onderzoek van het HeartMath Institute blijkt dat zowel het hart als het brein al voordat een situatie plaatsvindt, informatie over die situatie ontvangt en daarop reageert. En het hart ontvangt die informatie voordat het brein die ontvangt (McCraty, e.a., 2004).Het onderzoek verliep als volgt. Een aantal proefpersonen dat aangesloten was op apparatuur die onder andere de activiteit in de hersenen (EEG) en in het hart (ECG) kon waarnemen, werd gevraagd voor een blanco computerscherm plaats te nemen. Na zes seconden verscheen een willekeurige foto die gedurende drie seconden werd getoond. Vervolgens verscheen er weer een blanco scherm gedurende tien seconden. Na deze tien seconden rustpauze werd de proefpersoon gevraagd of hij verder wilde gaan met het experiment en verscheen er na zes seconden weer een willekeurige foto. De foto’s uit het experiment waren of ‘normale’ foto’s (bijvoorbeeld de zee, keukengerei, fruit) of foto’s die emotioneel geladen waren (bijvoorbeeld erotische of gewelddadige afbeeldingen). Wat bleek? 4,5 Seconden voordat een proefpersoon een emotioneel geladen foto zag, begon het hartritme te dalen, terwijl er bij ‘normale’ foto’s voorafgaand aan het moment van het daadwerkelijk zien van de foto ook een daling was, maar die was veel minder sterk. (Zie ook de afbeelding.)

Die daling wordt deels verklaard door de spanning van het moment, maar het is wel frappant dat het hart je blijkbaar waarschuwt voor ‘gevaar’. Misschien nog wel opmerkelijker is dat uit het onderzoek tevens blijkt dat het hart de intuïtieve informatie 1,3 seconden eerder ontvangt dan het brein.

Uit dit onderzoek blijkt dat je zowel met je hart als met je brein signalen van een toekomstige emotioneel geladen stimulus kunt ontvangen en daarop kunt reageren. Het hart is daarin sneller dan het brein.

Een interessante vraag is of het ook mogelijk is om nog verder in de toekomst te kijken dan die 4,5 seconden. En zo ja: is dat dan een talent dat alleen voor sommige mensen is weggelegd, of kan iedere mens dat ontwikkelen? Of: hebben we het hier over het aangesloten zijn op het nulpuntenergieveld (de idee dat het heelal eigenlijk een basisveld is van energie en informatie, waar subatomaire deeltjes voortdurend informatie uitwisselen) en betekent het dat je je eigen toekomst meer kunt beïnvloeden dan je wellicht voor mogelijk houdt, zoals ook de makers van de film The Secret beweren? In ieder geval biedt het onderzoek en de potentie ervan een nieuw perspectief op het menselijk kunnen. En een bevestiging om vooral te doen wat je hart je ingeeft!

De kracht van intentie

Voor het boek Het intentie-experiment (2007)interviewde wetenschapsjournalist Lynne McTaggart tientallen wetenschappers die experimenteel onderzoek doen waarbij diverse verschijnselen aan het licht zijn gekomen die niet direct verklaard kunnen worden via de heersende deterministische visie en die we niet via de ratio kunnen verklaren. Uit die onderzoeken blijkt dat je je gedachten intenties mee kunt geven.

Een voorbeeld van zo’n intentie-experiment is het telepathie-experiment dat Ed Mitchell, astronaut bij de Apollo 14, deed tijdens zijn ruimtereis. Hij had met vrienden op de aarde afgesproken op specifieke tijden via telepathische weg lukraak door hem gekozen getallen naar hen te zenden, waarbij hij zich steeds concentreerde op het cijfer dat hij uitzond. Terug op aarde vergeleek hij zijn cijfers met de cijfers die zijn vrienden hadden ‘ontvangen’. De overeenkomsten bleken statistisch significant te zijn, met een kans van slechts 1 op 3000 dat deze aan het toeval konden worden toegeschreven (Het Veld, 2004).

Een ander voorbeeld van een intentie-experiment is het rijst-experiment van Masaru Emoto, die onderzoek doet naar intenties met watermoleculen. Dit rijst-experiment kunt u makkelijk thuis doen, eventueel zelfs met uw kinderen. Verdeel een restje gekookte rijst of ander graan over twee schone glazen potjes (zelfde grootte en op dezelfde wijze schoongemaakt). Plak op het ene potje de woorden ‘Dank je wel, rijst!’ en op het andere zoiets als ‘Stomme rijst!’, met de tekst naar de binnenkant gericht, en zet ze in de vensterbank. Spreek drie weken lang een of meerdere keren per dag de inhoud van elk potje toe met de betreffende tekst en kijk wat er gebeurt. Veel kinderen in Japan deden dit en merkten dat na drie weken de rijst in het ene (positieve) potje goed rook en blank van kleur was. De rijst in het andere (negatieve) potje was in dezelfde periode bruin verkleurd en bedorven.

Er zijn nog meer van dergelijke , experimenten, onder meer beschreven in het genoemde boek van McTaggart. Hoewel sommige ervan nog dermate experimenteel zijn dat er weinig uit geconcludeerd mag worden, blijkt uit het merendeel dat je een positieve of een negatieve intentie terugziet in het resultaat. De kans dat je met je intentie een resultaat beïnvloedt, is vele malen groter dan een willekeurige kansberekening laat zien. Doe eens je eigen experiment, en ondervind aan den lijve het bijzondere van intenties. Ikzelf, maar ook anderen, hebben bijvoorbeeld het rijstexperiment van Emoto herhaald. Het werkt echt! Houd je dan wel aan de succesfactoren van McTaggart: geloof dat het werkt (als je er niet in gelooft, geef je ook de intentie mee dat het niet gaat werken) en gun jezelf de tijd om het te trainen.

Ervalt dus nog veel te ontdekken en te leren. Persoonlijk denk ik dat we nooit uitgeleerd zullen zijn. Een groot deel van dat leerproces zal vooral in het niet-tastbare zitten. Ik ben overtuigd geraakt van de kracht van de intentie en het effect van de positieve (maar ook negatieve) gedachten die we onze communicatie bewust of onbewust meegeven. We wisten al dat in onze communicatie het grootste deel non-verbaal is, en een deel daarvan zelfs onbewust. Op deze onbewuste manier communiceren we volgens mij nog veel meer dan we beseffen.

Maar bovenal ben ik er van overtuigd geraakt dat gevoel, emotie en hart een plek dienen te krijgen naast ratio, denken en hoofd. Zeker in onze leerprocessen. En dat we meer ons hart moeten durven laten spreken, en ernaar luisteren en handelen.

Van Adriaan de Man verscheen in 2008 het zapboek Bewegende Beelden, met hart en hoofd de wereld verbinden, geschreven samen met Engbert Breuker en Brigitte Hoogendoorn. Het boek is als een caleidoscoop die je steeds een andere blik geeft op een aantal fundamentele vraagstukken op weg naar een mooiere wereld. Met dit boek willen zij de lezers inspireren en laten zien dat zij een keuze hebben in het maken van die mooiere wereld en dat dit kan beginnen met kleine stappen. Dit artikel is gebaseerd op een aantal zapstukjes uit het boek.

Geraadpleegde literatuur:

- Bewegende Beelden, met hart en hoofd de wereld verbinden, Adriaan de Man e.a. (2008)

- Het Intentie-experiment, Lynne McTaggart (2007)

- Het Veld, Lynne McTaggart (2004)

- ´Het heden managen vanuit de toekomst`, in De brug naar Business Spiritualiteit, Jan Bommerez e.a. (2006)

Dit artikel is ook verschenen in het boek Valt er nog wat te leren? Redactie Annelies Hoogcarspel e.a. de Baak (2009)

• 'Ik ben het helemaal eens met dit . . .' (Rinaldo)
• Bekijk alle reacties